Teknik rehberler · 3 DK OKUMA

Yelken planları: şalopa, kotra, keç ve diğerleri

Yaygın armaları direk ve çalışan yelken düzeninden tanıyın; arma adını gövde tipinden ayırın.

Simetrik balon yelkenleri açık International 420 tekneleri yarışırken.
Simetrik balon yelkenleri açık International 420 tekneleri yarışırken.BS / Wikimedia Commons · CC BY 2.5 · Fotoğrafı açVarsa Wikimedia küçük resim sürümü; içerik değişikliği yapılmadı.

Arma, yelken planı ve envanter

Arma; direk, bumba gibi serenleri, destek donanımını ve ilgili bağlantıları kapsayan sistemdir. Yelken planı hem yelkenlerin düzenini hem de biçim ve ölçülerini kaydeden çizimi anlatır. Yelken envanteri ise farklı koşullarda kullanılmak üzere elde bulunan gerçek yelkenlerin bütünüdür. Bu üç kavram ilişkilidir; fakat birbirinin yerine geçmez. Aynı planın üzerinde farklı kullanım amaçları için farklı envanterler bulunabilir.

Gövde tanımları başka bir soruya cevap verir. Katamaran şalopa armalı olabilir; tek gövdeli bir tekne uskuna olabilir. Gezi ve yarış kullanım amacını, klasik ise tarih veya üslubu anlatabilir. Her tekneyi tek ve birbirini dışlayan bir aileye zorlamak yerine bu terimleri birlikte kullanmak daha açıklayıcıdır. Fotoğrafta görülen yelken sayısı da tek başına her zaman arma tipini belirlemez.

Şalopa, kotra ve tek ana yelkenli arma

Şalopada tek direk, ana yelken ve çalışan bir ön yelken bulunur. Kotra, tek direkte birden fazla çalışan ön yelken taşır; yaygın düzen dışta flok veya yankee, içte ise staysail yelkenidir. Cat veya una arması, ön yelken olmadan ana yelken taşır. İngilizcedeki cat rig ifadesi gövde sayısını anlatmaz; katamaran sözcüğünün başka bir karşılığı değildir.

Direk tepesine yakın bağlanan baş istralyası masthead, daha aşağıda bağlanan düzen fractional olarak adlandırılır. Bu fark oranları ve arma ayarı olanaklarını değiştirir; tek başına kalite veya hız sıralaması oluşturmaz. Ara sıra balon taşımak şalopayı kotraya dönüştürmez. Tanım, teknenin temel çalışan yelken düzeniyle ilişkilidir; o an basılı olan bütün yelkenlerin basitçe sayılmasıyla değil.

Keç, yawl ve uskuna

Keç iki direklidir; kıçtaki daha kısa mizana direği resmî tanımda dümen milinin önündedir. Yawl da daha kısa mizana taşır; fakat mizana direği dümen milinin arkasında bulunur. Yaygın iki direkli uskunada öndeki direk, kıçtaki ana direkten kısa veya onunla aynı boydadır. Tarihî kullanımda istisnai adlandırmalar görülebilir; teknik çizim bu nedenle faydalıdır.

Yelken alanını bölmek tek tek yelkenleri küçültebilir; buna karşılık daha fazla direk, destek donanımı ve yelkenler arası etkileşim getirir. Çok direkli olmak kendiliğinden kolay kullanım garantisi değildir. Bu tercihin nasıl çalıştığını bütün yerleşim, donanım ve ekip belirler. Yelkenlerin hangi sırada kullanılacağı da modelin kendi planına bağlıdır; yalnızca arma adına bakılarak belirlenmez.

Yelken biçimi ayrı bir tanımdır

Bermuda, çoğunlukla üçgen biçimli ve baş-kıç doğrultusunda çalışan ana yelkeni anlatır. Pik, dört kenarlı yelkenin üst kenarını destekler. Bunlar birbiriyle yarışan gövde sınıfları değildir; şalopa veya uskuna pikli düzen kullanabilir. Benzer şekilde cıvadra başa doğru uzanan bir serenin adıdır, başlı başına bütün armanın adı değildir. Siluetten seyir özelliği çıkarmadan önce hangi parçaların gerçekten bulunduğu tarif edilmelidir.

Çizimden gerçek yelkene

Yaygın I, J, P ve E ölçüleri ön üçgen ile ana yelkenin çalışma sınırlarının bazı bölümlerini özetler. Faydalı referans adlarıdır; eksiksiz yelken siparişi değildir. Güngörmez çıkıntısı, orsa donanımı, sarma sistemi, ray konumu ve kullanılabilir basma yüksekliği de önemlidir. Takılı armaya ait tasarım planı, sınıf belgeleri ve doğrudan ölçümler birlikte kullanılmalıdır. Model adı veya fotoğraf, yeni yelkenin doğru ölçülerini tek başına vermez.

BİRİNCİL KAYNAKLAR

Kaynaklar ve ileri okuma

Teknik bilgiler aşağıdaki kaynaklara dayanır. Açıklamalarımız özgün editoryal değerlendirmedir; deniz testine dayalı bir inceleme değildir.

  1. World Sailing — Equipment Rules, formal rig configurations sailing.org
  2. UK Sailmakers — Sloop, cutter and cat-rig terminology uksailmakers.com
  3. UK Sailmakers — Schooner definition uksailmakers.com
  4. UK Sailmakers — Rig dimensions and measurement uksailmakers.com

Fotoğraf

Simetrik balon yelkenleri açık International 420 tekneleri yarışırken.BS / Wikimedia Commons · CC BY 2.5 · Fotoğrafı açVarsa Wikimedia küçük resim sürümü; içerik değişikliği yapılmadı.

Kaynak kontrolü: . Teknik özellikler yıla, armaya ve donanıma göre değişebilir; her kaynağın ölçüm tanımlarını esas alın.